Żylaki - podstawowe informacje

Żylaki to anomalie naczyniowe żył polegające na ich nadmiernym poszerzeniu. Powoduje to ich pękanie, co z kolei może prowadzić do występowania bolesnych i potencjalnie niebezpiecznych owrzodzeń. Gdy mówimy o żylakach, najczęściej mamy na myśli żyły kończyn dolnych (tam zdarzają się one zdecydowanie najczęściej), ale nie jest to ich jedyna lokalizacja. Takie anomalie w naczyniach zdarzają się także często w odbycie, czy przełyku. Rzadziej występują żylaki pęcherza moczowego, pęcherza moczowego, czy kobiecych narządów rodnych. Mimo, iż zmiany żylakowe we wszystkich naczyniach są takie same, często przyczyny ich powstania są zupełnie różne.

Żylaki kończyn dolnych

Najczęstszym schorzeniem żył są żylaki kończyn dolnych. Wyglądają one dość charakterystycznie, w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Są umiejscowione w warstwie żył powierzchownych kończyny dolnej. Żylaki powstają wskutek rozciągnięcia ściany naczynia. Sprawia to, że zastawki w tych żyłach stają się niewydolne i nasila to proces zastoju krwi. Do rozwoju tej choroby są predysponowane osoby, które wykonują pracę wymagającą długotrwałego, wielogodzinnego stania, np. fryzjerzy, czy chirurdzy. Żylaki kończyn dolnych często współistnieją też ze stanami, w których dochodzi do zwiększenia ciśnienia w żyłach nóg – sprawia ono, iż serce musi wykonać większą pracę, aby krew mogła wrócić z naczyń w kończynach dolnych. Te stany to ciąża, podnoszenie ciężarów, czy przewlekłe zaparcia. Istnieje też pojęcie żylaków wtórnych – taka sytuacja ma miejsce, gdy ciśnienie w żyłach powierzchownych jest podwyższone wskutek większej ilości krwi, jaka musi zostać przepompowana, gdy niedrożny jest układ żył głębokich. Do niedrożności żył głębokich dochodzi przeważnie na tle przebytej ich zakrzepicy.

Objawy żylaków kończyn dolnych są tak charakterystyczne, że zazwyczaj nie ma mowy o błędnej diagnozie, która jest stawiana „na pierwszy rzut oka”. Wyglądają jak sieć widocznych, niebieskawych, poszerzonych i krętych żył albo jako niebieskie, wypukłe linie wzdłuż łydek, w zgięciu kolanowym (pod kolanem) lub na udach. Może towarzyszyć im uczucie ciężkości w nogach, bóle lub obrzęk kostek. Jednak żylaki, oprócz nieestetycznego wyglądu, mogą nie dawać żadnych dolegliwości. W początkowym etapie choroby, kiedy żylaki nie są widoczne, uwagę może zwrócić uczucie ciężkości nóg (zwłaszcza w godzinach wieczornych). Pojawić się mogą tzw. pajączki i żyły siateczkowate. Sygnałem żylaków są pojawiające się obrzęki wokół kostek, potem również obrzęki całego podudzia. W zaawansowanej chorobie widoczne są zmiany troficzne skóry, czyli przebarwienia, wypryski, stwardnienia czy też nawet owrzodzenia. Jeśli pojawią się takie objawy, to jest to niewątpliwy sygnał, iż należy się udać do chirurga naczyniowego z prośbą o poradę. Zalecone przez niego leczenie (we wcześniejszych stadiach – kompresoterapia i leczenie farmakologiczne, a w późniejszych – operacja) przynosi dużą ulgę i zazwyczaj definitywnie rozwiązuje problem tej choroby.

Hemoroidy – choroba wstydliwa

Dość nieprzyjemną i wstydliwą chorobą są żylaki odbytu, inaczej zwane guzkami krwawniczymi, czy hemoroidami. Pod nazwą tą kryją się poszerzone żyły odbytu lub odbytnicy. Guzki krwawnicze mogą występować w początkowym odcinku kanału odbytu (żylaki wewnętrzne) lub w samym odbycie (żylaki zewnętrzne). Często zdarza się, iż hemoroidy rozwijają się przez lata bez żadnych objawów, a pacjent nie zauważa swojej choroby aż do chwili, kiedy wystąpi pierwszy epizod krwawienia z odbytu. Krew taka jest najczęściej żywoczerwona i występuje pod postacią smug na powierzchni stolca, na papierze toaletowym lub jako niewielka strużka wyciekająca z odbytu tuż po oddaniu stolca. Charakterystyczne dla hemoroidów jest też czerwonawe zabarwienie wody w muszli klozetowej. Jeśli guzki krwawnicze powodują jakieś dolegliwości, które skłaniają pacjentów do wizyty u lekarza, to są to zazwyczaj: ból lub swędzenie okolicy odbytu po oddaniu stolca, czasem także śluzowa wydzielina z odbytu, wyczuwalny guzek w okolicy odbytu, uczucie niepełnego wypróżnienia po oddaniu stolca (objaw stosunkowo rzadki, towarzyszy tylko dużym hemoroidom) oraz zapalenie i obrzęk okolicy odbytu.Ważne jest, aby zgłosić się do lekarza w przypadku wykrycia bolesnego guzka w miejscu, gdzie wcześniej wyczuwalny był żylak oraz wtedy, gry standardowo stosowane leki przeciwbólowe nie przynoszą już ulgi. Może to świadczyć o tym, że w żylaku utworzył się stan zapalny. Ponadto, należy pamiętać, że każdy przypadek krwawienia z odbytu nakłada na lekarza obowiązek sprawdzenia wszystkich jego możliwych przyczyn – nawet, gdy choroba żylakowa odbytu została już wcześniej zdiagnozowana. W celu wykluczenia ewentualnego raka jelita grubego należy wykonać badanie palpacyjne przez odbyt, a w przypadkach budzących jakiekolwiek wątpliwości – także anoskopię lub rektoskopię. Występowanie guzków krwawniczych, jako choroba nie wywołuje groźnych dla życia powikłań, jednak ból jej towarzyszący może sprawić, że komfort życia pacjenta obniży się drastycznie. I jest to powód, dla którego należy leczyć hemoroidy, gdy poszerzenia żylne są jeszcze niewielkie i nie utworzy się w nich bolesny stan zapalny.