Skleroterapia – nieoperacyjna metoda usuwania żylaków

Skleroterapia to nastrzykiwanie żylaków śroadkami powodującymi ich zarośnięcie, inaczej obliterację. Nieodłącznym elementem zabiegu jest zastosowanie po jego wykonaniu elastycznego opatrunku uciskowego. Skleroterapia jest bardzo powszechną metodą leczenia żylaków. Metoda ta zwykle jest stosowana w początkowym okresie choroby, gdzie głównymi objawami są teleangiektazje oraz niewielkie żylaczki. Jednak również większe żylaki z powodzeniem mogą być leczone tą metodą. Trzeba tylko pamiętać, że nie jest to terapia, którą można stosować w każdym przypadku i u każdego pacjenta.

Wskazania do obliteracji żylaków

Skleroterapia znajduje zastosowanie do leczenia tych zmian żylakowych, którym nie towarzyszą poważne uszkodzenia głównych, powierzchniowych pni żylaków kończyn dolnych (żyły odpiszczelowej i odstrzałkowej). Decydujące znaczenie ma tu stan zastawek żylnych regulujących kierunek przepływu krwi. Sprawność tych zastawek ocenia się na podstawie dokładnego badania ultradźwiękowego. W przypadku ich uszkodzenia, gdy dochodzi do niewydolności głównych ujść tych żył do układu żył głębokich (w pachwinie lub pod kolanem), nie wykonuje się zabiegów nastrzykiwania.

Obecnie dzięki szeroko dostępnej diagnostyce usg żył kończyn dolnych, można zakwalifikować pacjenta do odpowiedniego sposobu leczenia żylaków.

Skleroterapia żył

Skleroterapia jest, zatem metodą z wyboru tylko w wypadkach, w których odradza się postępowanie chirurgiczne (z powodu trudności technicznych i niepewnego wyniku lub wysokiego ryzyka operacji żylaków) lub na wyraźne życzenie pacjenta, który musi być w pełni poinformowany o prawdopodobnych wynikach, powikłaniach, zaletach i wadach skleroterapii w porównaniu z metodą chirurgiczną.

Wskazania:

• telangiektazje (do zamykania bardzo małych żyłek służy, mikroskleroterapia czyli odmiana, skleroterapii wykorzystująca okulary powiększające i bardzo delikatne, miniaturowe igiełki),
• małe, pojedyncze żylaki (1-3mm), ciężkie nogi,
• żylaki pozostałe po operacji tzw. „resztkowe” lub wytworzyły się ponownie,
• krwawiące żylaki,
• żylaki u osób w podeszłym wieku,
• żylaki u osób, które nie mogą lub nie chcą być operowane,
• żylaki niewydolnych żył powierzchownych i przeszywających,
• żylaki duże, pojedyncze, które otaczają owrzodzenia.

Jak działa skleroterapia?

Skleroterapia polega na wstrzyknięciu do żylaka, za pomocą strzykawki, środka obilterującego, który w miejscu wstrzyknięcia powoduje powstanie stanu zapalnego żyły. Wskutek zapalenia żyła w tym miejscu zarasta, krew przestaje płynąć i żylak stopniowo zanika. Obecnie bardzo prężnie rozwija się echoskleroterapia, czyli technika skleroterapii, w której lek podawany jest do żyły pod kontrolą USG. Po zabiegu żyła i kończyna powinny być poddane uciskowi za pomocą bandaży elastycznych lub zwykłych bandaży czy pończoch uciskowych, a ucisk kończyny powinien być utrzymywany do dwóch - trzech tygodni lub dłużej. Zastosowanie ucisku bezpośrednio po podaniu leku jest bardzo ważne gdyż, powoduje zbliżenie do siebie ścian naczynia żylnego, co ułatwia trwałe zamknięcie światła żyły.

Najczęściej stosowanymi środkami obliterującymi są Polidocanol (znany na świecie pod różnymi nazwami np. Sotrauerix; Sclerovein czy Laureth) lub siarczan sodowy tetradecylu. Polidocanol nie jest bolesny podczas iniekcji do światła naczynia, podany pozanaczyniowo wywołuje pieczenie, co ułatwia chirurgowi kontrolę nad jego właściwym podaniem.

W przypadku obliteracji większych żylaków a więc żył o tzw. średniej i dużej średnicy – powyżej 4 mm oprócz Polidocanu do żylaka podaje się powietrze, które rozpręża środek i powstaje tzw. pianka. Zabieg ten jest nazywany obliteracją piankową i jest wykonywany pod kontrolą USG.

Powikłania skleroterapii

Odsetek nawrotów po obliteracji jest różny, jest zależny od wielkości pnia żylnego i długości okresu obserwacji.  Najlepsze wyniki notuje się w przypadku obliteracji mniejszych żylaków i teleangiektazji (pajączków).
 

Czy obliteracja żylaków wymaga specjalnego przygotowania?

Ogromną zaletą obliteracji jest możliwość przeprowadzenia zabiegu ambulatoryjnie tzn. nie jest wymagany pobyt w szpitalu, co znacznie skraca czas leczenia do około 1-2 godzin a pacjent może być uruchomiony bezpośrednio po zabiegu. Przed zabiegiem skleroterapii pacjenci nie powinni smarować nóg maściami, żelami lub kremami. Zaleca się także unikania golenia nóg, gdyż może to doprowadzić do powstania czerwonych smug, które utrudnią lekarzowi obserwację żył i pajączków w czasie zabiegu. Praktycznie nie ma żadnych ograniczeń w spożywaniu pokarmu. Przed zabiegiem można zjeść lekki posiłek.

Po zabiegu powraca się do domu do codziennych zajęć. Przez kilka tygodni po zabiegu należy unikać ciepłych kąpieli, przebywania w saunie, opalania miejsc podanych zabiegowi oraz nosić zalecane przez chirurga rajstopy uciskowe. Zaleca się także unikania dłuższego stania lub siedzenia. Częstość powikłań w dużej mierze zależy od doświadczenia osoby wykonującej zabieg i właściwego doboru metody.

Kiedy nie można zastosować skleroterapii?

Do przeciwwskazań zastosowania skleroterapii zalicza się:

• alergię na środki obliterujące, objawiającą się najczęściej w postaci wysypki skórnej, rzadziej w postaci duszności,
• poważną chorobę układową w okresie znacznego niewyrównania np. cukrzycę,
• przebytą niedawno zakrzepicę żył głębokich,
• miejscową( skórną) lub układową infekcję,
• niezmniejszający się pod wpływem leczenia obrzęk kończyny dolnej,
• unieruchomienie.