Objawy żylaków powrózka nasiennego

Żylaki powrózka nasiennego (łac. varicocele) są chorobą dotykającą najczęściej młodych mężczyzn, jednak mogą ujawnić się w każdym wieku. Żylaki u mężczyzn mogą doprowadzić do niebezpiecznych powikłań, takich jak: ich pęknięcie, powstanie zakrzepu, przebudowa jądra. W skrajnych przypadkach żylaki powrózka nasiennego wywołują bezpłodność. W związku z powyższymi zagrożeniami mężczyźni powinni znać objawy tej choroby, by jak najszybciej móc zgłosić się do lekarza i podjąć leczenie.

Co to są żylaki powrózka nasiennego?

Powrózek nasienny (łac. funiculus spermaticus) składa się ze struktur przechodzących przez kanał pachwinowy, należą do nich: nasieniowód i mięsień dźwigacz jądra wraz z naczyniami je zaopatrującymi, splot wiciowaty, tętnica jądrowa oraz gałąź płciowa nerwu płciowo- udowego.

Powstawanie żylaków powrózka nasiennego

Powstawanie żylaków u mężczyzn nierozerwalnie łączy się z podwyższonym ciśnieniem hydrostatycznym, powodującym zwiększony nacisk krwi na ściany naczyń żylnych splotu wiciowatego. Powoduje to wydłużenie, poszerzenie i poskręcanie żył, które stają się wyczuwalne jako miękkie zmiany guzkowate położone nad jądrem. Te przyczyny są najczęstszym powodem pojawienia się żylaków.

Przyczyny żylaków powrózka nasiennego to też: dysfunkcja zastawek, krążenie oboczne, wrodzone choroby tkanki łącznej, ucisk z zewnątrz (np. przez guz), zakrzepica żylna. W ponad 90% przypadków żylaki występują po stronie lewej, wiąże się to z innym miejscem ujścia, przebiegiem i długością żyły jądrowej lewej.

U kogo występują żylaki powrózka nasiennego?

Choroba ta dotyczy głównie młodych mężczyzn w przedziale wiekowym 12- 15 lat. Powyżej tej granicy poziom występowania żylaków stabilizuje się. Według badań choroba dotyka 11- 20% mężczyzn, a odsetek ten wzrasta (30- 40%) w grupie osób mających problem z płodnością. U mężczyzn powyżej 40. roku życia należy przeprowadzić dokładne badania, ponieważ żylaki mogą być objawem nowotworu, np. nerki lub przestrzeni zaotrzewnowej.

Żylaki powrózka nasiennego - objawy

U większości mężczyzn żylaki powrózka nasiennego nie powodują żadnych lub jedynie subtelne objawy, dlatego są one zazwyczaj rozpoznawane podczas przypadkowego badania. Najbardziej zauważalnym objawem jest uczucie dyskomfortu, utrudniające wykonywanie codziennych czynności.

Inne objawy żylaków powrózka nasiennego są: uczucie ciężaru i tępy ból w okolicy moszny lub pachwiny, nasilający się głównie podczas długotrwałego stania, chodzenia, w pozycji leżącej lub w czasie erekcji. Dochodzi do tego także ocieplenie moszny, dające uczucie „palenia” w jądrach („ciepłe jądra”). Zdarza się, że mężczyźni sami przypadkowo wyczują u siebie różnej wielkości, miękkie guzki znajdujące się nad jądrem, jednostronnie, głównie po stronie lewej.

Żylaki powrózka nasiennego – objawy, które najbardziej niepokoją

Objawy żylaków, które zmuszają mężczyzn do konsultacji z lekarzem są nieudane, długotrwałe próby starania się o potomstwo. Żylaki powrózka nasiennego zaburzają płodność i mogą być przyczyną niepłodności. Jądra do prawidłowej pracy potrzebują temperatury o 3-4 st. niższej niż temperatura występująca w jamie brzusznej. Zalegająca w żylakach krew powoduje zmniejszenie tej różnicy do jedynie 0,1 st. Wysoka temperatura wpływa na całą mosznę, dlatego żylaki (mimo, że występują po jednej stronie) powodują zmiany degeneracyjne obu jąder.

Poza tym krew zalegająca jest niedotleniona i pozbawiona składników energetycznych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania plemników. Negatywny wpływ na jądro mają także substancje znajdujące się we krwi cofającej się z nerek-renina, kortyzol, katecholaminy. Powyżej wymienione zmiany powodują tzw. orchipatię zastoinową, czyli nieprawidłową przebudowę i niewłaściwe funkcjonowanie jądra.

Przyczynia się ona do błędów w spermatogenezie i wytwarzaniu hormonów. Powstające plemniki mają nieprawidłową budowę, zwiększa się odsetek plemników nieruchliwych oraz zmniejsza się ich całkowita ilość w nasieniu. Poza tym przy długotrwałych żylakach powrózka nasiennego dochodzi do zmniejszenia wielkości jąder. Leczenie żylaków powrózka nasiennego musi być rozpoczęte jak najszybciej.

Podział żylaków powrózka nasiennego

Istnieja różne rodzaje żylaków. Żylaki powrózka nasiennego możemy podzielić ze względu na ich zaawansowanie kliniczne na trzy stopnie:

• Żylaki te są małe, trudno wyczuwalne w badaniu palpacyjnym. Ujawniają się one w pozycji stojącej, głównie podczas napinania powłok brzusznych (np. podczas kaszlu).
• Żylaki te są większe, daje się je stwierdzić dotykiem, są one słabo widoczne, ale napięcie powłok brzusznych powoduje ich powiększenie.
• Żylaki te są duże, widoczne „gołym okiem”, bez napinania powłok brzusznych, powodują zniekształcenie w wyglądzie zewnętrznym moszny.

Diagnostyka żylaków powrózka nasiennego

Diagnostyka i leczenie żylaków powrózka nasiennego leży w gestii lekarza urologa. Pierwszym i podstawowym badaniem jest ocena wzrokiem w pozycji stojącej moszny i okolicy płciowej oraz badanie fizykalne- palpacja. Żylaki są wyczuwalne jako różnej wielkości i kształtu, miękkie guzki, znajdujące się nad jądrem, głównie jednostronnie, dając wrażenie tzw. „worka z glistami” (bag of the worms).

Poza tym jądro zazwyczaj jest obniżone oraz ma poziome ułożenie. Lekarz bada także wielkość jądra („chore” jądro może być zmniejszone) i jego konsystencję. Badanie należy wykonać przed i w czasie napinania powłok brzusznych (powoduje to powiększenie się żylaków), pozwala to na zakwalifikowanie żylaków do jednej z powyższych grup i zadecydowanie jakie leczenie jest najodpowiedniejsze.

Badania żylaków powrózka nasiennego

Kolejnym badaniem jest USG, które potwierdza diagnozę oraz uwidacznia wsteczny przepływ krwi, ocenia wielkość i konsystencję jąder. Do badania objętości jąder służy również orchidometr Pradera. Przyrząd tan składa się z ok. dwunastu owali plastikowych lub drewnianych wyskalowanych i uporządkowanych rosnąco pod względem objętości (od 1 do 25mm).

Lekarz porównawczo wybiera odpowiednią dla pacjenta objętość i porównuje z wartościami na skali. Zawsze należy pamiętać o analizie nasienia (całkowita ilość plemników, odsetek plemników o nieprawidłowej budowie i nieruchomych), badanie to należy wykonać co najmniej dwukrotnie,  pozwala to na wybór metody leczenia i późniejszą ocenę jego wyników.