Leczenie hemoroidów wewnętrznych

Choroba hemoroidalna jest najczęściej występującym schorzeniem proktologicznym u człowieka. Jako wstydliwa i bardzo często zaniedbywana przez pacjentów stanowi swoisty temat tabu. Aktualna medycyna przynosi nam natomiast wiele strategii leczniczych, które dają ogromne możliwości – począwszy od leczenia zachowawczego, poprzez metody instrumentalne aż po leczenie operacyjne, dlatego żaden chory nie powinien lekceważyć choroby i w porozumieniu z lekarzem specjalistą wybrać najlepszy dla siebie sposób leczenia hemoroidów.

Choroba hemoroidalna - co to jest?

Choroba hemoroidalna, żylaki odbytu, choroba guzków krwawniczych, to synonimy wstydliwej i bardzo często zaniedbywanej choroby, spowodowanej uwypukleniami błony śluzowej, znajdującej się w kanale odbytu. Uwypuklenia te wypełnione są chorobowo zmienionymi splotami naczyń krwionośnych – głównie naczyń żylnych.

Objawy żylaków odbytu, które choć nie są patognomoniczne, zdecydowanie wzbudzają niepokój pacjenta. Są to krwawienia, ból, pieczenie, często świąd w okolicy odbytu oraz uczucie dyskomfortu. Patogeneza choroby nie jest jednoznacznie wyjaśniona. Jednakże z całą pewnością można powiedzieć, że czynnikami wywołującymi objawy tej choroby są:
- zaburzenie czynności jelit (zaparcia, biegunki),
- ciąża i poród,
- dieta zawierająca dużą ilość ostrych przypraw,
- alkohol,
- siedzący tryb życia.

Skala Parksa a położenie guzków krwawniczych

Zaawansowanie choroby hemoroidalnej oceniane jest na podstawie położenia guzków krwawniczych w świetle kanału odbytu w stosunku do linii zębatej. Najczęściej używaną skalą jest 4-stopniowa skala opracowana przez Parksa:

• I stopień – guzki krwawnicze obecne są w obrębie kanału odbytu. Widoczne są jedynie w badaniach endoskopowych (anioskopia, rectoskopia, kolonoskopia). Częstym i jedynym objawem choroby jest wówczas krwawienie z odbytu,
• II stopień – podczas defekacji guzki krwawnicze uwypuklają się na zewnątrz kanału odbytu, ale samoistnie powracają na swoje miejsce po zakończeniu parcia,

• III stopień – guzki krwawnicze uwypuklają się podczas parcia i wymagają
ręcznego odprowadzenia,
• IV stopień - guzki krwawnicze stale znajdują się poza kanałem odbytu. Próby ręcznego odprowadzenia są nieskuteczne.

I oraz II stopień są to tak zwane hemoroidy wewnętrzne, natomiast III i IV stopień określany jest jako hemoroidy zewnętrzne.

Hemoroidy - leczenie

Sposób leczenia choroby guzków krwawniczych odbytu uzależniony jest zarówno od stopnia zaawansowania choroby jak i od preferencji chorego. Wśród wielu metod leczenia choroby hemoroidalnej możemy wyróżnić 3 główne grupy:

• leczenie zachowawcze,
• metody instrumentalne,
• eczenie operacyjne.

W I i II stopniu zaawansowania choroby (tzw. hemoroidy wewnętrzne) stosowane są przede wszystkim metody leczenia zachowawczego. Jedynie w przypadkach powtarzających się krwawień lub wypadania hemoroidów (hemoroidy zewnętrzne) należy rozważyć postępowanie chirurgiczne instrumentalne lub operacyjne.

Dieta a żylaki odbytu

Bardzo ważnym elementem leczenia jest dieta. W patogenezie choroby hemoroidalnej podkreśla się udział zaburzeń czynności jelit (na przykład zaparć), dlatego niezwykle istotnym elementem leczenia jest regulacja rytmu wypróżnień. Towarzyszyć temu powinno stosowanie diety, której podstawą jest spożywanie dużych ilości warzyw i owoców, ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych, ryżu, ziemniaków i pieczywa. Unikać należy również spożywania czekolady, alkoholu, mocnej kawy, czarnej herbaty, a także pikantnych przypraw. Bardzo często zastosowanie samej diety prowadzi do uzyskania poprawy. Jeżeli stosowanie diety nie przynosi pożądanych efektów, stosuje się preparaty modyfikujące pasaż jelitowy. Bardzo istotnym elementem terapii jest także zmiana złych nawyków, takich jak długie przebywanie w toalecie, powstrzymywanie naturalnego parcia na stolec lub wzmożone parcie na stolec.

Leczenie zachowawcze

W leczeniu zachowawczym choroby guzków krwawniczych stosowane jest leczenie ogólne i miejscowe. Celem leczenia zachowawczego jest działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i zwiększające napięcie naczyń żylnych.Do leczenia miejscowego stosowane są preparaty pod postacią czopków, maści czy kremów. Są to najczęściej preparaty zawierające składniki o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym, znieczulającym miejscowo oraz ściągającym. Stosowane są również leki zmniejszające przepuszczalność naczyń włosowatych i poprawiające napięcie ściany naczyniowej. Preparaty złożone zawierają również wyciągi roślinne (saponina, olejek rumiankowy, eskulina, karagenina i inne).

Miejscowo stosowane są także ciepłe nasiadówki, które łagodzą ból, a ponadto obniżają wzmożone napięcie w obrębie odbytu. Nasiadówki nie powinny trwać dłużej niż kilkanaście minut, ponieważ mogą spowodować obrzęk i świąd okolicy odbytu. Dobre efekty przynosi również stosowanie leków wpływających na mikrokrążenie – najczęściej stosowana jest diosmina. Poza działaniem przeciwzapalnym, zwiększa także tonus żylny i poprawia drenaż limfatyczny.
 Leczenie zachowawcze guzków krwawniczych, choć wydaje się błahe, w dużej części przypadków prowadzi do szybkiego ustąpienia objawów choroby. Jest to cały szereg metod, które są mało kosztowne i zarazem bezpieczne.

Metody instrumentalne
 w leczeniu żylaków odbytu

Leczenie instrumentalne stosujemy u chorych z II i III stopniem zaawansowania choroby hemoroidalnej. Zaostrzenie schorzenia jest jednak przeciwwskazaniem do tego sposobu leczenia. Zasadą leczenia metodami instrumentalnymi jest umocowanie guzków krwawniczych we właściwym miejscu przez wywołanie włóknienia i bliznowacenia w obrębie hemoroidów. W tym celu wykorzystuje się:

• działanie środków chemicznych (metoda iniekcyjna),
• działanie temperatury,
• metody mechaniczne.

Metoda iniekcyjna jest zabiegiem bezbolesnym, ale wymagającym kilkakrotnego powtórzenia. Stosowane są w niej preparaty takie jak chlorowodorek chininy czy mocznik. Działanie temperatur – zarówno wysokich, jak i niskich (fotokoagulacja w podczerwieni, elektrokoagulacja, krioterapia) wymaga stosowania specjalistycznego sprzętu a leczenie trwa dłużej poprzez wieloetapowość. Metody te prowadzą do fiksacji tkanki hemoroidalnej poprzez wywołanie martwicy i bliznowacenia. Metoda mechaniczna (ligacja metodą Barrona) dodatkowo powoduje również redukcję objętości guzka krwawniczego. Jest to obecnie najczęściej stosowany sposób leczenia choroby hemoroidalnej na świecie.

Najważniejsze, by pacjent pokonał lęk i skrępowanie w celu wczesnego zdiagnozowania choroby hemoroidalnej, co umożliwi skuteczne leczenie za pomocą wybranej metody.